صفحه اصلی>اخبار>اخبار تازه>سبز ترین هشدارمان!
اخبار تازه
سبز ترین هشدارمان!

سبز ترین هشدارمان!

 
 امروزه محیط زیست به عنوان یکی از ارکان مهم امنیت، در بسیاری از کشورها از جایگاه ویژ‎ه‎ای برخوردار است. دلیل چنین اهمیتی به ارتباط سلامت شهروندان، باز می‎گردد. همچنین سهم نسل‎های آینده از محیط زیست سالم و حیاتِ گونه‎های زیستی از جنبه‎های دیگر اهمیت این موضوع است. در چنین نگرشی به محیط زیست و منابع طبیعی، نسل کنونی طبیعت را همانند هدیه‎ای از نسل گذشته تحویل گرفته که باید به سلامت به نسل بعدی تحویل دهد.

در نگاه به محیط زیست دو رویکرد وجود دارد. رویکردی که انسان و زندگی او را محور اصلی می‎داند؛ در نتیجه هر زمان از محیط زیست بحث می‎شود به گونه کاملا مشخص شرایط زندگی نوع بشر در یک گستره جغرافیایی و مسائل مرتبط به آن مطرح می‎گردد. در این رویکرد انسان به طبیعت سلطه دارد و تنها بازیگر این عرصه می‎باشد. بنابراین هر زمان که از تخریب محیط زیست سخنی به میان می‎آید، منظور تغییر در شرایط زیستی نوع بشر است. اما رویکرد دیگری هم وجود دارد که محیط زیست را به عنوان یک مجموعه کامل و به پیوسته می‎داند و این مجموعه هم شامل انسان و هم سایر موجودات می‎گردد. در نتیجه در این رویکرد زمانی که از تخریب محیط زیست بحث می‎شود منظور یک گستره جغرافیائی با تمام عناصر درون آن است. محیط زیست کشور از منظر هر رویکردی که بررسی شود در وضعیت بسیار نا مطلوب و حتی بحرانی به سر می‎برد. جفائی که در حق محیط زیست کشور در طی چند دهه اخیر صورت گرفته، باعث گردیده سلامت شهروندان به خطر افتد. این مشکل در تضاد با این حقیقت تاریخی است که ایرانیان اولین ملت در دنیا در حفظ محیط زیست بودند و هر گونه تخریب در محیط زیست را گناه بر می‎شمردند.

اما امروزه با آلوده‎ترین کشورها فاصله اندکی داریم. شاخص‎هایی که در تشخیص محیط زیست سالم از محیط زیست ناسالم وآلوده به کار می‎روند، ماهیت جغرافیائی دارند. به بیان بهتر این شاخص‎ها قابل اندازه‎گیری بوده و در زنجیره طبیعت تابعی از شرایط طبیعی حاکم هستند و در صورت پیدایش هر گونه تغییر در وضعیت آنها شرایط طبیعی دگرگون می‎شود. یکی از مهمترین شاخص‎ها آب سالم است. منابع آب کشور در طی دهه‎های اخیر تحت تاثیر دو گروه عوامل انسانی و طبیعی دچار محدودیت‎های زیادی شده است. کاهش بارندگی‎ها از یک سو و برداشت‎های بی‎رویه از سوی دیگر باعث گردیده حجم آب موجود در سفره‎های طبیعی کشور کاهش یابد، این کاهش سفره‎ها به گونه‎ای بوده که برخی از دشت‎ها از آب خالی گردیده. هوا، از مهمترین عناصر زندگی است. آلودگی هوا ،قابل لمس‎ترین نماد ارتباط نامطلوب انسان با طبیعت است. هرساله شهرهای بیشتری در کشور در گرداب آلودگی‎های هوا فرو می‎روند، تلفات ناشی از آلودگی هوا هر ساله رو به افزایش است. شهرهای بزرگ و صنعتی در این میان وضعیت اسفناک‎تری دارند ضمن اینکه با ورود آلاینده‎های جدید مانند بنزین آلودگی شکل پیچیده‎تری پیدا می‎کند و با کاهش بارندگی‎ها و بروز تغییرات جوی مشکل آلودگی هوا پیچیده تر می‎شود. شاخص سوم در بحث کلی محیط زیست خاک سالم است. خاک به تنهایی ارزش ندارد اما زمانی که وارد روند فعالیت‎های طبیعی می‎شود ارزش پیدا می‎کند. خاک در پایین‎ترین درجه از فعالیت خود می‎تواند رطوبت را نگه دارد و محل زندگی خاکزیان باشد.

خاک برای در امان ماندن از تابش شدید خورشید، مقاومت در برابر وزش تند بادها و حرکت سیلاب‎ها نیازمند پوششی از جنس طبیعت است. این پوشش از علف‎های ریز شروع می‎شود، تا درختان جنگلی . به دلیل پاک کردن جنگل‎ها و شخم مراتع در طی چند دهه اخیر فرسایش به یک پدیده نامطلوب غالب در بسیاری از گستره‎های طبیعی کشور تبدیل شده است. هم اکنون ایران در میان کشورهای دنیا رتبه نخست فرسایش را دارد. با تمام هشدارهای ارائه شده هنوز هم مراتع با مجوز و بدون مجوز از بین می‎روند و عرصه‎های جنگلی کشور هم با اجازه و بدون اجازه تخریب می‎گردند. سالانه بیش از یکصد و شصت هزار هکتار از عرصه‎های جنگلی کشور از بین می‎رود. از طرفی نوع دیگری از فرسایش اتفاق می‎افتد که بیشتر شیمیایی است و آن از بین رفتن حاصلخیزی خاک می‎باشد. این مشکل هم به چند دلیل اتفاق می افتد، یک، تلاش برای برداشت محصول بیشتر، عدم آگاهی کشاورزان به ویژگی‎های خاک، استفاده از انواع سموم و آفت‎هاو ... باز می‎گردد. تغییر در کمیت و کیفیت سه عنصر اصلی زندگی: آب، خاک و هوا باعث ایجاد تغییراتی در محل زندگی انسان، خاکزیان، آبزیان و پرندگان می‎شود. از بین رفتن گونه‎های زیستی یکی از پیامدهای این تغییرات نامطلوب است. به عنوان یک واقعیت تلخ جغرافیائی و زیستی باید اعلام کرد که از تعداد پرندگان و سایر جانوران کشور هر ساله کاسته می‎شود و پیامد نامطلوب کاهش در این مجموعه‎های زیستی، اخلال در چرخه طبیعت است.

آنچه مسلم است مجموعه اقدامات صورت گرفته که کارشناسی نبوده و ماهیت ضد جغرافیایی داشته‎اند چنین وضعیتی را بر محیط زیست کشور تحمیل کرده است. نتیجه این بی‎توجهی‎ها ادامه روند تخریب‎ها و ویرانی در طبیعت کشور است و تخریب محیط زیست تهدید سلامت شهروندان را در پی دارد. ضمن اینکه باید پاسخ نسل‎های آینده را هم بدهیم که ما نه تنها نسل خود را نابود کردیم بلکه به سهم نسل‎های آینده نیز توجه نداشتیم و آن را از بین بردیم. برای رهایی از شرایط نامطلوب فعلی و اصلاح روندهای خطرناک دو گروه از اقدامات را باید انجام بدهیم: در گام نخست اقدامات دولتی؛ که در آنها طبیعت تخریب می‎گردد، باید اصلاح شود و دولت از اقدامات مخرب بپرهیزد. در گام بعدی فرهنگ عمومی مردم افزایش یابد و در مورد شرایط حاد محیط زیست روشنگری‎های جدی صورت گیرد تا شهروندان به اهمیت محیط زیست سالم پی ببرند. بدون شک نقش نهادها، سازمان‎ها و گروههای غیر دولتی در این میان بسیار برجسته خواهد بود. تجربه کشورهای دیگر نشان می‎دهد این سازمان‎ها در اعلان دغدغه‎های زیست محیطی و اهمیت به سلامت محیط زیست از دولت و شهروندان موثرتر بوده‎اند.

از این رو تصمیم گرفتیم، ستون هشدار سبز را از دومین شماره نشریه در سال 95 به صفحه چهارم نشریه اضافه کنیم تا به سهم خود، بتوانیم در این زمینه اطلاعات لازم در خصوص حفظ ، نگهداری و اهمیت محیط زیست را نشر دهیم . امیدواریم که توانسته باشیم در این دو سال برای حفظ محیط زیستمان، گامی موثر برداشته باشیم و در آینده با مقالات تخصصی تر ستون هشدار سبز را پر بارتر و حرفه ای تر ادامه دهیم و این نعمت خدادای را به نحو احسن، به نسل های بعدی هدیه نماییم.

 : 179 ۱۳۹۷/۱۲/۰۱ شرکت باند و گاز و پنبه کاوه