صفحه اصلی>تداخلات دارویی>مقالات تداخلات دارویی>مسمومیت وعوارض ناخواسته تداخلات دسته داروهای گلیکوزیدی دردرمان نارسایهای قلبی-2
مقالات تداخلات دارویی
مسمومیت وعوارض ناخواسته  تداخلات  دسته داروهای گلیکوزیدی دردرمان نارسایهای قلبی-2

مسمومیت وعوارض ناخواسته تداخلات دسته داروهای گلیکوزیدی دردرمان نارسایهای قلبی-2

 


در مقاله قبل  به نحوه کار ماهیچه های قلب ، شایع ترین علل نارسایی قلب ، نحوه درمان آن و تداخلات  دسته داروهای گلیکوزیدی پرداختیم . در این نشریه به ادامه تداخلات داروهای گلیکوزیدی ، نشانه های تداخلات دارویی و مسمومیت دارویی می پردازیم .

نشانه های اولیه حالت تهوع، استفراغ، بی اشتهایی، درد شکم و روده، هزیان گویی و سردرد شدید است.  گلیکوزیدها از مهمترین مواد موثره گیاه گل انگشتانه می باشند که شامل دو بخش قندی و غیر قندی می باشند. بخش قندی در اصل فاقد خاصیت دارویی بوده و فقط بیشتر در حلالیت و جذب مواد و انتقال به بخش غیر قندی تأثیر دارد و بخش غیر قندی از مواد مختلف تشکیل شده است ؛ و اثرات درمانی عالی به جا می گذارد. در طبیعت انواع گلیکوزید های غیر قندی شناخته شده است از جمله؛ گلیکو زید های تلخ؛ گلیکو زید های قلبی مانند انگشتانه یا آدنیس، گلیکو زید های آنتر اکینون ها, گو گردی؛ آلکالو ئیدی، فلاونوئیدی،ایرئیدویها است.

این گلیکوزیدها معمولاً به عنوان متابولیت های ثانویه در بدن برخی گیاهان یا حتی حشراتی مانند، شه ‌پروانه‌ایان(پروانه شفاف یا پروانه‌ی بال شیشه‌ای) یافت می شوند. گلیکوزیدهای قلبی با افزایش نیروی انقباض عضلانی منجر به افزایش برون ده قلبی می شوند؛ این افزایش در نیروی انقباض عضلانی به وسیله ی افزایش میزان یون کلسیم (Ca+2) در عضلات حاصل می شود . به همين علت داروهاي اينوتروپيك(نام دارند.(داروي اينوتروپ دارويي است كه باعث افزايش قدرت انقباض قلب مي گردد) دوز هاي بيش از حد ديژيتال(دارویی  درمان بيماري هاي قلبي) باعث افزايش تحريك پذيري عضله بطني مي گردد كه در ابتدا منجر به بروز اكسترا سيستول ها و سپس تاكيكاردي بطني و سر انجام فيبريلاسيون بطني مي شود .

بدون شک استفاده از گیاهان بومی در درمان بیماری ها مستلزم شناسایی آنها و نیز مقایسه مواد موثره  با گیاهان دارویی  استاندار میباشد؛ مصرف همزمان گلیکوزید های قلبی مانند انگشتانه ممکن است با سایر داروهای دیگر  تداخل داشته باشند، به طور خلاصه میتوان به  مصرف همزمان گلیکوزید های قلبی که منجربه  بروزعوارض نا خواسته می شود اشاره نمود :

- آنتی اسیدها، دیورتیک (به خصوص تیازیدها و فوروزماید)، اریترومایسین. ایتراکونازول،

 -القاء کنندگان آنزیم های کبدی (به ویژه فنی توئین، فنوباربیتال، ریفامپین)،

 - آنتاگونیست کلسیمی (به خصوص وراپامیل، دیلتیازم و  بپريديل)، و ترکیبات حاوی کلسیمی، عوامل سمپاتومیمتیک (این داروها به صورت کلی موجب افزایش ضربان قلب، افزایش فشارخون و ..... می شوند)

، کاپتوپریل، آمیودارون و اسپیرونولاکتون، کینیدین، کورتیکواستروئیدها،  تتراسایکلین، بتا بلاکرها یا با آلكالوييد هاي راولفيا مثل رزرپين اشاره نمود؛ این تداخلات معمولا" به صورت کاهش اثر دارو یا ایجاد عوارض جانبی، به وضوح باعث حساس شدن عضله قلب به آثار سمي داروی ديژيتاليس نمایان می گردد که فاکتورهای شخصی مثل سن , وزن , جنس و مقدار مصرفی ، در بروز وشدت این تداخلات نقش مهمی دارند. توصیه می شود جهت پیش گیری وکاهش عوارض نا خواسته به طور منظم برای تعیین الکترولیتهای سرم، به ویژه پتاسیم اقدام نمود ؛ به افراد مسن و کسانی که دچار هيپرکالمى می با شند لازم است بسیار با احتیاط اقدام شود.

گزارشات  کلینیکی نشان می دهد که با توجه به شرایط چگونگی دست یابی عموم به گیاه انگشتانه در طبیعت و نیز عرضه و فروش بدون کنترل آن در  اغلب عطاری های داخل کشور باعث افزایش  ضریب خطر مسمومیت حاد ومرگ با  گیاه ديژيتاليس می شود همواره یکی از دغدغه های مسئولین نظام پزشکی بوده و می باشد، لذا در خصوص  اقدامات پیشگیرانه ومسمومیت لازم است به موارد ذیل اشاره نمود:

علايم و نشانه هاي مسموميت مزمن: با روش هاي تزريقي و خوراكي به وجود مي آيد، اگر دوز هاي بيش از حد مصرف شوند علايم فوق به تدريج بروز مي كنند. بروز تهوع و استفراغ باعث محدوديت دوزاژ مي شود. از آنجا كه عملكرد كليه با افزايش سن كاهش مي يابد سالخوردگان با احتمال بيشتري در معرض خطر مسموميت هستند.با بروز بي اشتهايي تهوع و سر درد جهت جلوگيري از علايم جدي تر دوزاژ را كاهش دهيد.

هشدار!! از دست دادن پتاسيم از طريق استفراغ اسهال يا ديورز سميت ديژ يتاليس را افزايش مي دهد؛ بنابر اين هايپو كالمي همراه با تجويز ديژيتاليس خطر ناك خواهد بود. تظاهرات اصلي مسموميت با  ديژيتاليس عبارت است از استفراغ و نبض نا منظم.

علايم و نشانه هاي مسموميت حاد عارتند از:

سر درد تهوع استفراغ اسهال تيرگي ديد از دست دادن تيز بيني دليريوم نبض آهسته و يا غير منظم افت فشار خون و مرگ ناشي از فيبريلاسيون بطني . در شير خواران آريتمي هاي قلبي شايع ترين تطاهر سميت با ديژيتاليس است و در كودكان دپرسيون شديد CNS بروز مي كند.سالخوردگان احتمالا علايم ذهني عجيب و غريب خواهند داشت.

مرگ در مسموميت حاد با ديژيتاليس معمولا به علت فيبريلاسيون بطني رخ خواهد داد.

Metildigoxin از اشکال دیگر این دارو در بازار تجاری تحت عناوین Digicor , و Lanitop می باشند.

دکتر محمد مهدی ثقفی فوق تخصص فارماکولوژی



 : 1263 ۱۳۹۵/۰۴/۱۷ شرکت باند و گاز و پنبه کاوه