صفحه اصلی>تداخلات دارویی>مقالات تداخلات دارویی>داروهای گشاد کننده عروقی محیطی
مقالات تداخلات دارویی
داروهای گشاد کننده  عروقی محیطی

داروهای گشاد کننده عروقی محیطی

 

 جریان خون از قلب به بخش هایی از بدن از جمله، انگشتان پا، عروق خونی شاخه شده که به تدریج باریک تر می شوند، می رسد. این جریان  در این مسیر پس از عبور  از انشعابات و عروق تنگ به مویرگ ها و دور افتاده ترین رگ های خونی شریانی که می تواند دچار بیماری های عروقی خونی شود، می رسد.

اختلال در عروق محیطی در اغلب بیماری های خاص مانند آلزایمر و دیابت، منجر به بدتر شدن گردش خون در قسمت های محیطی بدن، سر، گردن، بازوها و پاها می شود  و به عبارتی گردش خون بتدریج  بد ، پنهان و ضعیف  می شود. گشاد کننده های عروقی محیطی، داروهایی هستند که به افزایش وتنظیم گردش خون در عروق و بافت آسیب دیده کمک می کنند .

 تصلب شرایین و انباشته شدن چربی یکی از عواملی است که می تواند باعث انسداد شریان ، لخته شدن خون و کاهش جریان خون به بافت و سپس سلولها شود که در ادامه می تواند منجر به عدم دسترسی بافت به اکسیژن و مواد مغذی کافی و در نهایت باعث فاسد شدن بخشی و یا کل بافت شود. از جمله بیماریها در این زمینه  Angiopathy   در بیماران دیابتی است.  Angiopathy   بطور کلی شامل دو نوع Macroangiopathy     و Microangiopathy می با شد. این پدیده نیز می تواند در بیماریهای چشمی  و شنوایی به تدریج باعث  کاهش ویا از دست دادن بینایی و یا شنوایی شود  در سیستم های عصبی  و کلیوی نیز باعث آسیب های جدی و سایر بیماریهای خاص  از جمله معروف ترین اختلال گردش خون، آترواسکلروز می شود.

عارضه ای که  در جامعه امروزی کمتر به آن   توجه می شود،  کاهش چشمگیر جریان خون در رگ‌های دست و پا است که به علت‌ سرمای شدید و یا احساسات آنی  (که ممکن است ناشی از اثر فعالیت واگ و یا سیستم  سمپاتیک باشد ) معروف به پدیده رینود Raynaud`) disease    ) می باشد که در اصل یک اختلال دستگاه گردش خون است و به‌عنوان عارضه‌ای از سایر بیماری‌ها بروز می‌کند. هر دو اختلال مذکور، شریان‌های کوچک دست و پا را درگیر ساخته و در هر دو جنس مرد و زن دیده می‌شوند ولی در خانم‌های سنین ۴۰-۲۰ سال شایعتر می باشد ، بخصوص در افراد سیگاری و معتاد که می تواند در هر سنی فراگیر شود . از جمله عوامل تشدید کننده این نوع بیماریها را می توان استرس، بیماری قلب ناشی از بیماری ریوی، مصرف برخی داروها از قبیل ترکیبات ارگوت، داروهای ضد فشار خون، مسدودکننده‌های گیرنده آلفا و بتا آدرنرژیک و مسدودکننده‌های کانال کلسیم، بیماری برگر؛ اسکلرودرمی ، لوپوس اریتماتو یا سایر اختلالات بافت همبند؛ و همچنین مشاغلی که با وسایل سنگین دارای ارتعاش شدید نظیر اره برقی یا مته بادی در ارتباط هستند وهمچنین استعمال دخانیات، آب و هوای سرد و مرطوب را بر شمرد که باعث تشدید اختلال در جریان رسیدن خون به نقاط دور بدن می شود.

از جمله  داروهایی که در درمان این عوارض برای گشاد کننده عروق به ‌منظور  بازکردن شریان های کوچک و بهبود خونرسانی آنها استفاده می شود ، تولازولین ، دیلتیازم و فنوکسی بنزامین  و مهمترین آنها Pentoxifylline می باشد. از داروهای آرامبخش به ‌منظور کاهش استرس نیز می توان استفاده کرد.

تولازولین (Tolazoline ) برای درمان  فشار خون بالا  و تنگی عروق محیطی به خصوص در  سندرم رینود  و برگر و تنگی عروق ناشی از مصرف LSD به کار برده می شود. در رابطه با نیتروپروساید سدیم با موفقیت به عنوان پادزهر استفاده می شود و در درمان هایپرتانسیون عروق ریوی به   ویژه در نوزادان نیز کاربرد دارد . این دارو دارای فعالیت متوسط در انسداد گیرنده های آلفا ـ آدرنرژیک است و مستقیماً باعث گشاد شدن عضلات صاف عروق محیطی می شود. تولازولین معمولاً فشار شریان ریوی و مقاومت عروقی را کاهش می دهد .

دیلتیازم   (Diltiazem )   دیگر دارویی است که   ورود کلسیم به داخل سلول و یا خروج کلسیم را از ذخایر سلولی مهار می‌کند؛ لذا این دارو موجب کند شدن سرعت هدایت دهلیزی بطنی و سینوسی دهلیزی و شل شدن عضلات صاف دیواره عروق و قلب می‌شود .

تداخلات دارویی مصرف همزمان‌دیلتیازم با داروهای مسدودکننده‌گیرنده‌های بتا ـ آدرنرژیک:

-         مصرف همزمان دیلتیازم با آمیودارون خطر بروز برادی‌کاردی، انسداد دهلیزی ـ بطنی و ضعف‌عضله قلب ناشی از آن را  افزایش می دهد .

-         مصرف همزمان دیلتیازم  با کاربامازپین و تئوفیلین باعث ‌ افزایش اثرات این دو دارو می‌شود و بالعکس  مصرف همزمان دیلتیازم با بافنوباربیتال و فنی‌توئین باعث کاهش اثرات آنها می‌شود . دیلتیازم نیز سبب‌ افزایش غلظت پلاسمایی  فنی توئین  ودیگوکسین در صورت مصرف هم زمان با آنها می‌شود . از مصرف همزمان دیلتیازم با سایر داروها، بخصوص‌داروهای مقلد سمپاتیک که نیاز به نسخه‌ ندارند، باید خودداری شود .مصرف این داروحتی در صورت احساس بهبودی باید ادامه یابد  این دارو افزایش فشارخون را درمان‌نمی‌کند، بلکه آن را کنترل می‌نماید از اینرومصرف آن ممکن است تا آخر عمرضروری باشد.

 داروی دیگری که در  سندرم رینود  و سرمازدگی نیز به کاربرده می شود فنوکسی بنزامین  (  Phenoxybenzamine hydrochloride )  است که با بلوک کردن گیرنده‌های آدرنرژیک آلفا مسدودکننده غیر اختصاصی گیرنده آلفا ـ آدرنرژیک بسیار قوی با مدت اثر طولانی است به خصوص نیز در کنترل‌افزایش ناگهانی فشارخون در  فئوکروموسیتوم  مصرف می‌شود. فنوکسی بنزآمین به علت تاثیرش در کاهش انقباض عروقی ناشی از  آدرنالین، به عنوان یک  عامل کاهنده  فشارخون عمل می‌کند که درمان با این دارو  باید با  احتیاط در بیماران مبتلا به تصلب شرایین مشخص مغزی یا کرونر و یا   Renaldamage    و نیز در بیمارانی که در آن ها ضربان قلب و یا افت فشار خون به خوبی کنترل و درمان نمی شود  بکار برده شود، باید توجه شود که افزایش اثرات آدرنرژیک  و مسدود کردن اثرات تنفسی ممکن است همراه با داروهای   موثر بر سیستم  عصبی تشدید شود.

دکتر محمد مهدی ثقفی فوق تخصص فارماکولوژی

 : 3359 ۱۳۹۵/۱۲/۲۲ شرکت باند و گاز و پنبه کاوه