صفحه اصلی>تداخلات دارویی>مقالات تداخلات دارویی>دیابت و زخمهای دیابتی
مقالات تداخلات دارویی
دیابت و زخمهای دیابتی

دیابت و زخمهای دیابتی

 


دیابت به عنوان یک بیماری ناتوان کننده و کشنده  تقریبا" از 2000 سال پیش شناخته شده است و می توان  دیابت را شایعترین بیماری غدد در جهان نامید که میزان ابتلا به آن با سرعت درحال افزایش است و این میزان  متاسفانه در کشورهای درحال توسعه بیش از سایر کشورها است چراکه ساکنان این کشورها به رژیم غذایی مملو از قند و نشاسته روی آورده‌اند که سال‌ها است کشورهای غنی را دچار مشکل کرده  به گونه ای که  هر 10 ثانیه یک نفر در جهان به دلیل عدم آگاهی از دیابت و روش کنترل آن، جان خود را از دست می‌دهند ،گفته می شود  درهر 30 ثانیه یک نفر در جهان به علت عدم آگاهی از دیابت و روش کنترل آن پای خود را از دست می‌دهد .

اولین گزارشات درمورد دیابت بوسیله ی پزشک مصری  Hesy-Ra پزشک دربار فرعون سوم  بر روی پاپیروس ثبت شد . او به پرادراری و یا تکرر ادرار  به عنوان علامت این بیماری اشاره میکند. در آن زمان درمانگران باستانی به جمع شدن مورچه ها به دور ادرار افراد مبتلا به این بیماری اشاره کردند .

طبق گزارش انجمن پزشکی آمریکا، فناوری اندازه‌ گیری چربی در بدن نشان می‌دهد که آسیایی‌ها با شاخص توده بدنی   (BMI) مساوی در مقایسه با اروپایی‌ها، چربی انباشته بیشتری در شکم خود دارند و این مسئله، احتمال ابتلا به دیابت را در آنها افزایش می‌دهد .  48 درصد ساکنان منطقه خاورمیانه ازجمله ایران، دیابت بدون تشخیص دارند و به عبارتی از هر 2 نفر یک نفر از بیماری خود بی‌خبر است از هر 20 ایرانی یک نفر به دیابت مبتلاست و نیمی از این تعداد نمی‌دانند که دیابت دارند. متاسفانه  روند شیوع دیابت در ایران تحت کنترل نیست، شیوع این بیماری در منطقه خاورمیانه ازجمله ایران حدود 97 درصد و این روند روز به روز درحال افزایش است.

 دیابت یا بیماری قند Diabetes  یا Diabetes Mellitus  یک اختلال سوخت و سازی متابولیک در بدن است  در این بیماری توانایی تولید هورمون انسولین در بدن از بین می‌رود و یا بدن در برابر انسولین مقاوم شده و بنابراین انسولین تولیدی نمی‌تواند عملکرد طبیعی خود را انجام دهد، نقش اصلی انسولین پایین آوردن قند خون توسط سازوکارهای مختلف است. دیابت دو نوع اصلی دارد. در دیابت نوع یک، تخریب سلول‌های بتا در پانکراس منجر به نقص تولید انسولین می‌شود و در نوع دو، مقاومت پیش رونده بدن به انسولین وجود دارد که در نهایت ممکن است به تخریب سلول‌های بتای پانکراس و نقص کامل تولید انسولین منجر شود. در دیابت نوع دو مشخص است که عوامل ژنتیکی، چاقی و کم‌تحرکی نقش مهمی در ابتلای فرد دارند .

در دیابت، سرعت و توانایی بدن در استفاده و سوخت و ساز کامل گلوکز کاهش می‌یابد از این‌رو میزان قند خون افزایش یافته که به‌آن هایپرگلیسمی می‌گویند. وقتی این افزایش قند در دراز مدت در بدن وجود داشته باشد، سبب تخریب رگ‌های بسیار ریز در بدن می‌شود که می‌تواند اعضای مختلف بدن همچون کلیه، چشم و اعصاب را درگیر کند؛ Diabetic Retinopathy, Neuropathy Diabetic Nephropathy Diabetic همچنین دیابت با افزایش ریسک بیماری‌های قلبی عروقی ارتباط مستقیمی دارد؛ لذا غربالگری و تشخیص زودرس این بیماری در افراد با ریسک بالا می‌تواند در پیشگیری از این عوارض مؤثر باشد،  تشخیص و همچنین غربالگری دیابت با انجام آزمایش قند خون میسر است .

دیابت نوع یک

در این نوع از دیابت تخریب سلولی  سلولهای بتا  در  پانکراس  اتفاق می‌افتد،  و پانکراس هیچ انسولینی ترشح نمی‌کند، در گذشته این عارضه ، دیابت وابسته به انسولین  نامیده می‌شد و هر سنی را دربر می‌گیرد اما در کودکان و جوانان شایع‌تر است، علت اصلی از دست رفتن سلول‌های  β ، و می تواند این تخریب سلولی ناشی از واکنش ایمنی سلولی باشد.   به عبارتی دیابت ناشی از واکنش ایمنی، Type-1A   یک اختلال ناهمگون ناشی از جهش‌های اتوزومال مغلوب و وابسته به ایکس مغلوب شناخته شده و همچنین توارث چندژنی و یا کم‌ ژنی است این نوع دربرگیرنده 5 تا 10 درصد از انواع دیابت است، در پی این تخریب مارکرهایی در خون رها می‌شوند که شامل آنتی‌بادی علیه انسولین می باشد شیوع این نوع از دیابت در افرادی که بیماری‌های خودایمن همچون بیماری گریوز، تیروئیدیت هاشیموتو، و بیماری آدیسون دارند بیشتر است دیابت ناشی از ایمنی معمولاً در کودکی و نوجوانی اتفاق می‌افتد اما ممکن است در هر سنی مشاهده شود.

دیابت نوع دو

ژنتیک دیابت نوع دو پیچیده است و هنوز به خوبی تعریف نشده است ، این نوع دیابت که  90تا 95 درصد از بیماران دیابتی را شامل می‌شود، درصد شیوع این بیماری در زنان بیش از مردان است . دیابت نوع دوم در افراد چاق بیشتر دیده می‌شود و چاقی خود درجاتی از مقاومت به انسولین ایجاد می‌کند، نوع دو زمینه ژنتیکی قویتری نسبت به نوع یک دارد. این نوع از دیابت معمولاً سال‌ها تشخیص داده نشده باقی می‌ماند چرا که هایپرگلایسمی افزایش قند خون به تدریج ایجاد می‌شود و در اوایل در حدی نیست که علائم کلاسیک دیابت را نشان دهد. مقاومت به انسولین ممکن است با کاهش وزن و درمان دارویی کمتر شود ولی به ندرت به حد طبیعی بازمی‌گردد با اینکه اخیراً افزایش شیوع این نوع در کودکان و نوجوانان و سنین پایین دیده شده ولی در بیشتر موارد ریسک بروز این نوع با افزایش سن، چاقی و نبود یا کمبود فعالیت بدنی بیشتر شده و بیشتر در زنان با سابقه قبلی دیابت بارداری و افراد دارای فشار خون بالا یا اختلال چربی خون دیده می‌شود. در این نوع از دیابت غلظت انسولین در خون از مقدار معمول آن نیز بیشتر  می باشد اما گیرنده‌های یاخته‌ای فرد نسبت به انسولین مقاوم شده و در حقیقت نمی‌گذارند انسولین وارد سلولها شده و اعمال طبیعی خود را انجام دهد. این بیماران برای زنده ماندن نیاز به درمان دائم با انسولین خارجی ندارند. علل متعددی برای این وضعیت وجود دارد، مکانیزم‌های جزئی بروز این وضعیت شناخته نشده است ولی مشخص است که تخریب اتوایمیون نقشی در بروز این بیماری ندارد در این نوع از دیابت کتواسیدوز به ندرت خود به‌ خود ایجاد می‌شود بلکه در پی یک استرس همچون بروز یک بیماری یا عفونت ایجاد می‌شود. با این حال این بیماران در معرض عوارض ماکروسکولار و میکرووسکولار دیابت هستند.

دیابت بارداری

مشخص شده است که بارداری خود می‌تواند یکی از عوامل ایجاد کننده دیابت باشد هر نوع افزایش گلوکز خون در طی بارداری دیابت بارداری خوانده می‌شود حاملگی می‌تواند حتی نواقص خفیف ترشح انسولین را آشکار کند،. دیابت بارداری می‌تواند منجر به عوارض جدی و گسترده برای مادر و نوزاد شود. . این اثر با افزایش مقاومت بدن به انسولین و افزایش انسولین برای جبران این مشکل ایجاد می‌شود، در سال‌های اخیر افزایش میزان ابتلا به دیابت بارداری مشاهده شده است . . تحقیقات نشان داده‌اند که تقریبا" 50 در صد از این زنان طی   20- 30 سال بعد دچار دیابت خواهند شد، فاکتورهای ایجاد کننده متعددی برای این افزایش مطرح شده‌اند که شامل شیوع بالای چاقی در جوانان است. در بزرگسالی این کودکان دچار اختلال در عملکرد انسولین و یا توانایی ترشح انسولین هستند که می‌تواند آنها را مستعد ابتلا به دیابت بارداری کند، این عوارض را می‌توان با تشخیص و درمان مناسب کاهش داد.

  دیابت ایدیوپاتیک

 این گروه  شامل  مواردی از دیابت نوع یک  که علت مشخصی برای بروز آن یافت نشده می باشد، این وضعیت شیوع بیشتر در نژاد آسیایی و آفریقایی دارد. این نوع بیشتر ارثی است و می توان گفت که  تعداد کمی از بیماران دیابت نوع یک ایدیوپاتیک هستند ، بعضی از این بیماران دچار کمبود انسولین دائمی و مستعد کتواسیدوز هستند ولی هیچ شواهدی از واکنش‌های خودایمن در آنها مشاهده نمی‌شود. و نیاز به انسولین خارجی در این بیماران پایدار نیست و می‌تواند گذرا باشد. انواع دیگر دیابت شامل نواقص ژنتیکی سلول‌های بتا اختلالات ژنتیکی عملکرد انسولین، بیماری‌های پانکراس برون‌ریز، اختلالات غدد درون‌ریز، دیابت در اثر داروها یا مواد شیمیایی، و نیز برخی عفونت‌ها همچون عفونت‌های سرخک و سایتومگالوویروس مادرزادی و سایر سندرم‌های ژنتیکی که با افزایش ریسک دیابت همراه هستند ؛ سندرم داون، سندرم ترنر، سندرم ولفرام، آتاکسی فردریک، بیماری هانتینگتون، سندرم لاورنس-مون-بیدل، دیستروفی میوتونیک، پورفیریا، سندرم پرادر ویلی انواع ناشی از سندرم استیف‌من، آنتی‌بادی‌های ضد گیرنده انسولین شامل موارد نامعمولی از دیابت هستند.

دکتر محمد مهدی ثقفی فوق نخصص فارماکولوژی

 : 1419 ۱۳۹۶/۰۴/۱۹ شرکت باند و گاز و پنبه کاوه