صفحه اصلی>تداخلات دارویی>مقالات تداخلات دارویی>تداخلات دارویی
مقالات تداخلات دارویی
تداخلات دارویی

تداخلات دارویی

 

بسمه تعالی

در حرفه پزشکی "دارو " به موادی گفته می شود که بیماری را متوقف یا معالجه کند، علائم بیماری را التیام بخشد، درد را تسکین دهد و فواید دیگری در بر داشته باشد. علل مختلف ایجاد کننده بیماری و رخداد بیماری های مختلف در یک فرد، پزشک را وا می داردتا داروهای متنوعی را به یک بیمار تجویز نماید. بنابراین با محور قرار دادن بیمار در تجویز دارو،  تاثیر متقابل داروها بر یکدیگر و نهایتا اثر کلی آن بر بیمار بسیار مهم می باشد و هزینه ای بالغ بر 17-13 درصد  در  اقتصاد پزشکی را شامل می شود. تداخلات دارویی یک فاکتور مهم در مراجعه اورژانسی به بیمارستان ها به خصوص در بیماران مسن، کودکان و افراد دچار امراض حاد و مزمن و نیز شایعترین دلیل برای بستری شدن و تهدید ی غیر مستقیم و غریب الوقوع بر زندگی ، ناتوانی، ناهنجاری های مادرزادی و افزایش زمان بستری شدن در بیمارستان است. نتیجه اثرات متقابل و تداخلات را می توان در قالب مناسب نبودن پرسه درمان، عدم پذیرش بیمار وافزایش اثر دارویی، مهار عوارض جانبی و هم چنین اثرات سمی آنها جستجو کرد. در کنار تداخلات دارو- دارو، از تداخلات دارو- غذا و دارو و گیاهان دارویی و مواد طبیعی هم می توان سراغ گرفت.سهم نتایج تداخلات دارو در بروز کلی عوارض جانبی حدود %5-3 عوارض کل تداخلات دارویی است که حداقل در  بیمارستان می توان از آن جلوگیری کرد. بمنظور جلوگیری و کاهش تداخلات دارویی و عوارض جانبی مربوطه، همچنین بالا بردن ضریب امنیت و سلامت جامعه تدابیر جدی و مهمی در کشور های مختلف اتخاذ گردیده است از جمله :

1-      طبقه بندی سیستم های اطلاعات دارویی بر اساس سیستم کلاس بندی -

Anatomical Therapeutic Chemical (ATC) classification of drugs)

The healing effect

therapeutic index

Effect

log concentration

 concentration

A side effect

 -2توجه و شناخت بیشتر به داروهایی که با پنجره درمانی کوچک و باریک می باشند به عنوان مثال( وارفارین Warfarin ،و یا بیشتر داروهایی که سوخت و ساز انها در بدن در معرض مهار یاالقای آنزیمها  Cytochrome - P450 و پروتینهای     P-glycoprotein     قرار دارند.

 

 

2-      استفاده از جداول راهنما و آموزش الکترونیک و برنامه های کامپیوتری و عملیات شبکه پزشکی منجمله نوشتن Recept   و یا به عبارت زبان لاتین ( (receptum  به صورت کامپیوتری و الکترونیکی) و اطلاع رسانی سریع در خصوص تداخلات و عوارض ناخواسته دارو با سیستم های پیشرفته کامپیوتری برای شبکه کادر پزشکی -تهیه تمام دارو های مورد نیاز در نسخه در همان دارخانه -برنامه مراقبت های داروییThe Programs Of Pharmacevtical care منجمله با تشویق و مدیریت ارتباط منسجم بین کادر مثلث (بیمار- دارو-  پزشک  )

3-      طبقه بندی گیاهان دارویی به منظور جلوگیری از سوء استفاده توسط افراد غیر متخصص و افراد سود جو

4-      ایجاد و تشکیل دپارتمان و آموزشگاه های تخصصی در مراکز دانشگاهی و آکادمیک و تربیت کادر متبحر و متخصص به منظور جمع آوری و ارزیابی واکنش های جانبی و یافته های دیگر در مورد ایمنی و عمل به استفاده صحیح از دارو و مدیریت مهار خطرات مرتبط با آن

5-      پوشش و شناسایی، گزارش و جمع آوری تجزیه و تحلیل دارو ها و  اگاهی ورصد مداوم نسبت به عوارض جانبی خواسته و یا نا خواسته و دیگر اطلاعات مربوط به استفاده ایمن از داروها به عبارتی علمی و جامع تر امروزی (Pharmakovigilance )که در معنا:

(Pharmakon = Drug ; vigilare = be awake, watchful)         

که در این خصوص امروز کمیته ها و مراکز مهمی در کشورهای اروپایی و دنیا تاسیس و مشغول به فعالیت میباشند :

  EMEA CHMP PhVWP Medicines Agency EU and EEA EudraVigilance

این مراکز و برآورد ها به این منظور می باشد که به طور ساده نشان دهند آیا تداخل دارویی اتفاق خواهد افتاد یا خیر و البته تنها همیشه به این مفهوم نیست که احتمال ایجاد تاثیر نامطلوب، تنها از تداخلات دارویی وجود دارد یا خیر، بلکه به منظور دستیابی معتبر علمی و کمک به کشف داروهای جدید به بکارگیری ابزار ها و برنامه های تجزیه شده سیستم های نوین نیز می باشند. امروزه نیزدر خصوص آگاهی و رصد و آنالیز اثرات و عوارض جانبی دارو مبحث فارما کووجیلانس (Pharmacovigilance ) در کشورهای مختلف پیشرفته در مراکز دانشگاهی به عنوان یک واحد آموزشی درسی در مقاطع مختلف علمی طراحی گردیده است وبدون شک نیز بدین منظور برای داروهای موجود اعم از تولیدات داخلی کشورمان و داروهای وارداتی از خارج به منظور کاهش خسارت های مربوطه و نیز دسترسی و آگاهی به عوارض غیر پیش بینی شده برای حذف یا طراحی و ساخت داروهای جدید ایجاد مراکز فوق  به شدت لازم می باشد.از همه مهمتر نیاز به وجود یک مرکز منسجم الکترونیکی قوی و سریع معتبر و مطمئن ایرانی به زبان فارسی به منظور دسترسی کلیه کادر پزشکی به اطلاعات اولیه و ضروری داروی به روز برای داروخانه ها و مطب های پزشکی و بیمارستانی و نیز سایر مراکز پزشکی مربوطه نیاز می باشد، که بتوان همزمان نتایج تداخلات و عوارض جانبی و حداقل مصرف پنج داروی متفاوت با هم برای یک بیمار را در کمترین فرصت با اطلاعات ضروری و حیاتی را در اختیار کاربران خود قرار داد.به نظر می رسد آموزش و آشنایی کلیه کادر پزشکی اعم از بخش عمومی و یا خصوصی در بیمارستانها ، داروخانه ها و سایر مراکز درمانی به منظور آشنایی بیشتر به تعهدات شغلی منجمله چگونگی مشاوره دارویی و مانند آن به بیماران تامل هر چه بیشتر و برنامه ریزی های منسجم تر با مدیریت استفاده از مهارت های داخل و تجربه کشور های دیگر را می طلبد. بدون هر یک از این موارد، روند درمان بدرستی طی نخواهد شد و علاوه بر تحمل مشکلات بسیار و هدر رفتن زمان و منابع مادی به ایجاد احساس ناامیدی از بهبود و بی اعتمادی بیشتر نسبت به پزشک و داروساز و سیستم دارو و درمان منجر می شود.                                                                                 

دکتر مهدی ثقفی فوق تخصص فارماکولوژی

                                                                                                            


 : 791 ۱۳۹۳/۰۸/۱۳ شرکت باند و گاز و پنبه کاوه