صفحه اصلی>درباره ما>مسئولیت اجتماعی>مقدمه
مقدمه

مسئولیت اجتماعی

از نظر اجتماعی مسئول بودن یعنی آدم ها و سازمان ها می بایست با اخلاق و با حساسیت نسبت به مسایل اجتماعی ، فرهنگی و محیطی رفتار کنند. تلاش برای برقراری مسئولیت اجتماعی ، به افراد، سازمان ها و دولت ها کمک می کند تا تاثیر مثبتی بر پیشرفت جامعه داشته باشند.

 اساساً یک سازمان برحسب نیازی عمومی و اجتماعی به‌وجود می‌آید و مبنای ایجاد سازمان نیاز به تولید کالا و یا ارائه خدمت به جامعه است. لذا نه سازمان می‌تواند خود را از جامعه جدا کند و نه جامعه می‌تواند بدون سازمان زندگی کند. از نتایج این رابطه لاینفک این است که هر تصمیم و عمل سازمان به نحوی روی جامعه تأثیر می‌گذارد. تأثیرگذاری فوق باعث می‌شود که آحاد جامعه، خود را در عملکرد سازمان سهیم دانسته و از سازمان مسئولیت خواسته و حسابرسی کنند. سازمان ها مستقل از نوع مالکیت خود ، در محیطی به کسب و کار می پردازند که حداقل مسئولیت آنها عرضه کالا و خدمات است، اما بُعد ارتباط سازمان با اجتماع  اطراف، سازمان را مجبور می کند که رفتارها و واکنش هایش از حالت صرف اقتصادی فاصله بگیرد. در جامعه امروز که سازمان ها تاثیر عمده ای  برسیستم اجتماعی دارند و حل چالش های جهانی بدون مشارکت و همکاری سازمان ها کار آسانی نیست موضوع عمل به مسئولیت های اجتماعی توسط سازمان ها حیاتی به نظر می آید.  از زوایای گوناگونی به پدیده مسئولیت اجتماعی شرکت ها پرداخته شده و تعاریف زیادی برای آن ارائه گردیده است اما به طور کلی می توان مسئولیت اجتماعی مدیران و سازما ن ها را الزام پاسخ گویی و برآورده کردن توقعات گروه های ذینفع خارجی ( مشتریان، تامین کنندگان، توزیع کنندگان، محیط زیست و جامعه) را با حفظ منافع گروه های ذینفع داخلی ( کارکنان و سهامداران) دانست.

- بررسی مسئولیت اجتماعی سازمان ها :

مسئوليت اجتماعي سازمان ها يعنـي رويــــــه هـاي باز و شفاف كسب و کار، يعني روشهايي كه مبتني بر ارزشهاي اخلاقي و احترام به كاركنان، جامعه و محيط زيست مي باشد. مسئوليت اجتماعي شركتها به اين منظور برنامه ريزي مي شود كه براي جامعه به طوركلي و براي سهامداران حامل ارزش پايدار باشد. حوزه مربوط به روش يا رويه كسب و كار دربرگيرنده يكي از پوياترين و چالش پذيرترين موضوعهايي است كه امروز رهبران شركتها با آن روبرو هستند. امروزه برای مدیران، ديگر كافي نيست كه وظايفي چون برنامه ريزي، سازماندهي و كنترل را انجام دهند و خود را اثربخش بنامند بلكه پاسخگويي به نيازهاي جامعه و خواست شهروندان و مشتريان داخلي و خارجي سازمانهايشان از زمره وظايف با اهميت تـــــر آنان محسوب مي شود. مي توان گفت همانگونه كه مديران نحوه انجام وظايف سنتي را مي آموزند، بايد از چگونگي انجام چنين وظايف جديد نيز آگاه شوند زيرا شرايط امروز جهان و فضاهاي جديد كسب و كار ايجاب مي كند تا رهبران و مديران سازمانها و شركتهاي بزرگ كه در بازارهاي جهانـــــي يا بازارهاي درحال جهاني شدن نقش فعال و موثر دارند، تمام تلاش خود را متوجه ايجاد ارزش براي تمامي ذينفعان خود كنند و نوعي تعادل ميان بخشهاي اجتماعــــي، اقتصادي و زيست محیطی كسب و كارشان ايجاد نمايند. به طوركلي مي توان گفت مسئوليت اجتماعي شــــركتها (CSR  ) به ارائه روشهايي مي پردازد كه سازمانها در فضاهاي كسب و كار خود به آن عمل كنند و پاسخگوي توقعات جامعه، انتظارات تجاري، قانوني و اخلاقي اجتماعي آنان باشد. چرا كه سازمانها مسئوليتهاي بزرگـي در زمينه اجتماعي، اقتصادي و محيطي در قبال كاركنـــان، سهامداران، مشتريان، دولت، تاميـن كنندگان و تمامي ذينفعان خود برعهده دارند.

آنچه كه مي تواند يك اعتماد و اطمينان دوجانبه را فراهم سازد و شركتها و سازمانها را به انباشت سرمايه و سوددهي هدايت كند، وجود فضايي پر از اعتماد در تجارت و اقتصاد است و اين قدم اول است براي پاسخگويي و حساب پـس دهي شركتها در قبال عملكرد خويش، قدمي كه اگرچه لازم است ولي براي مسئول بودن در قبال كليه ذينفعان ازجمله پيمانكاران،شركاي تجاري، انجمنها و نهادهاي مدني، سازمانهاي دولتي و درنهايت كل جامعه كافي نيست. چرا كه شركتها براي بقا و پايداريشان بايستي سوددهي و افزايش سرمايه را در فضاي رقابتي باز همراه با عملكردي سالم تحقق بخشند.

هرم مسئولیت اجتماعی سازمان ها :

کارول ، از نظریه پردازان موافق مسئولیت اجتماعی، بر این باور است که بی توجهی به مسئولیتهای اجتماعی موجب افزایش دخالت دولت ها در سازمان و در نتیجه کاهش کارایی آن ها می شود. او در مطالعه ای که انجام داده مسئولیت اجتماعی هر سازمان را برآیند 4 مولفه زیر می داند:

     1– نیازهای اقتصادی

سازمان ها موظفند نیازهای اقتصادی جامعه را برآورند و کالاها و خدمات مورد نیاز را تامین کنند. نخستین و مهم ترین مسئولیت اجتماعی هر سازمانی پرداختن به وظایف و رسالت اصلی سازمان است. اگر سازمانی نتواند کار اصلی خود را به خوبی انجام دهد، توان انجام کارهای دیگر را هم نخواهد داشت. یک کسب و کار ورشکسته، نه کارفرمای خوبی است، نه همسایه خوبی و نه شهروند خوبی.

    2 – رعایت قوانین و مقررات عمومی

سازمان ها وظیفه دارند به بهداشت و ایمنی کارکنان و مصرف کنندگان خود توجه کنند، محیط زیست را نیالایند، در پی انحصار نباشند و مرتکب تبعیض ( قومی و جنسی) نشوند. سازمان ها در برابر فرآیندهای تولید خود مسئول هستند، این فرآیندها نباید هزینه اجتماعی تولید کند،  نباید ذرات معلق و غبار و آلودگی های صوتی ایجاد کند و به طور کلی باید فرآیندها تحت کنترل باشند تا پیامدها و عوارض آنها به حداقل برسد.

     3– رعایت اخلاق کسب و کار

در این قلمرو اصولی همچون صداقت، انصاف ، احترام و رقابت سالم مدنظر است.


  
  4– مسئولیت های بشر دوستانه

مشارکت سازمان در انواع فعالیت هایی که از معضلات جامعه می کاهد و کیفیت زندگی جامعه را ارتقا می دهد که تعبیر دیگر آن انجام مسئولیت های بشردوستانه و شهروند خوب بودن است.

مسئولیت اجتماعی و تاثیر آن بر سازمان :

هر دو مقوله اخلاق کار و  مسئولیت اجتماعی رعایت ارزش ها، هنجارها، اصول اخلاقی جامعه و تامین هدف های سازمان را در بر دارند اما مسئولیت اجتماعی حیطه وسیع تری را شامل می شود که در ارتباط با مسایل و سیاست گذاری های کلان سازمان است در صورتیکه اخلاق در کسب و کار حیطه رفتار فردی مدیران و کارکنان را در بر می گیرد. حاکمیت اخلاق کار بر سازمان منافع درون سازمانی زیادی از جمله بهبود روابط، افزایش تفاهم و کاهش تعارضات، افزایش تعهد، مسئولیت پذیری بیشتر کارکنان و کاهش هزینه های ناشی از کنترل را دارد. ولی حاکمیت دیدگاه مسئولیت اجتماعی از زوایای چندگانه زیر سازمان را تحت تاثیر قرار می دهد.

     1– افزایش مشروعیت

امروزه و با توجه به جهانی شدن فعالیت ها، ترویج مسئولیت های اجتماعی و نشان دادن وجهه اخلاقی سازمان ها ایجاد تصویر مثبتی از سازمان کرده ،مزیت استراتژیک ایجاد می کند و حسن نیت اجتماعی و اعتماد مصرف کننده را افزایش می دهد.

     2– استفاده از مزایای چندگانگی

با تنوع روز افزون نیروهای کار، سازمان هایی که بتوانند نیازهای این افراد را درک کنند و توانایی اداره و رعایت عدالت و اخلاق را با نیروی های کار با جنسیت، سن، نژاد، مذهب، قومیت و ملیت های مختلف داشته باشند  ، امکان بهره گیری از توانایی های بهترین ها را
 خواهند داشت.

     3– کاهش هزینه های ناشی از کنترل

ترویج خود کنترلی در سازمان، به عنوان یکی از مکانیزم های اصلی کنترل، از مباحثی است که بنیان آن بر اعتماد، اخلاق و ارزش های فردی استوار است. ترویج خود کنترلی و تعهد کامل کارکنان، باعث کاهش هزینه های ناشی از کنترل مستقیم و مستمر شده و موجب افزایش بهره وری و سود می شود.


      4– بهبود روابط، افزایش تفاهم و کاهش تعارضات

بهبود اخلاق کار در سازمان و تنظیم بهتر روابط در سازمان بیشترین تاثیر را بر روی رفتار نیروی انسانی داشته و موجب تسهیل همکاری و کاهش تعارضات می شود.  همچنین تعهد و مسئولیت پذیری کارکنان را افزایش می دهد.

     5– التزام اخلاقی در توجه به اهمیت ذینفعان

علاوه بر سهامداران، گروه های دیگری نیز وجود دارند که از اقدامات سازمان ها تاثیر می پذیرند و دارای منافع مشروعی از سازمان هستند. از جمله این گروه ها می توان به مشتریان، تامین کنندگان، دولت و جامعه اشاره داشت، که پاسخ مثبت به خواسته ها و نیازهای اخلاقی و اجتماعی آنها با افزایش سود و ارزش افزوده برای سازمان همراه خواهد بود.

     6– بهبود و افزایش مزیت رقابتی

توجه همه جانبه به ذی نفعان سازمان و انجام وظایف مربوطه از سوی سازمان موجب افزایش انگیزش نیروی انسانی، افزایش حسن نیت اجتماعی، افزایش تصویر مثبت و شهرت سازمان و نیز اعتماد جامعه می شود که بنیان های سازمان را مستحکم تر کرده و بر مزیت های رقابتی آن می افزاید.